Kamen spoticanja – zašto se kaže

 

Tim izrazom obično se označava „teškoća na koju neko nailazi u poslu, u nekim nastojanjima i sl.”. Kamen spoticanja je u Rečniku Matice srpske objašnjen i kao „glavna teškoća u ostvarivanju čega”.

Izraz potiče iz Biblije. Susreće se već u Starom zavetu, u Knjizi proroka Isaije (u prevodu Đure Daničića), gde, u osmoj glavi, stoji sledeće:

„Gospoda nad vojskama svetite; i On neka vam je strah i bojazan.

I biće vam svetinja, a kamen za spoticanje i stijena za sablazan…”

I u Novom zavetu, u Poslanici apostola Pavla Rimljanima (u prevodu Vuka Stefanovića Karadžića), u devetoj glavi, zapisano je:

„A Izrailj tražeći zakon pravde ne dokuči zakona pravde.

Zašto? Jer ne traži iz vjere nego iz djela zakona; jer se spotakoše na kamen spoticanja,

Kao što stoji napisano: evo mećem u Sionu kamen spoticanja i stijenu sablazni; i koji ga god vjeruje neće se postidjeti.”

Prema tome, kamen spoticanja je, po Bibliji, prepreka koju je Bog postavio da bi ljudi ostali čvrsti i dosledni u veri, da bi se jedino njega bojali i u strahu božjem bili ponizni. Odatle se kasnije razvilo šire značenje: „prepreka, teškoća uopšte” ili, kako stoji u Rečniku Matice srpske, „(glavna) teškoća u ostvarivanju čega”.

Frazem kamen spoticanja često se u govoru značenjski izjednačava sa drugim sličnim frazemom, koji je takođe preuzet iz Biblije – kamen smutnje, u značenju: „uzrok ili povod svađe, odnosno razdora”.

Uz takvo objašnjenje J. Matešić, u Frazeološkom rječniku, daje, pored ostalih, i ovaj primer: „… ocjene i ocjenjivanje bili su kamen spoticanja otkada je škole i školovanja.”

O takvom značenju svedoče i ovi primeri iz dnevne štampe: „Migracije kamen spoticanja nove vlade”, „Pravosuđe – najveći kamen spoticanja”, „Iran kao kamen spoticanja za SAD i Evropu”, i tako redom. Kao kamen spoticanja ili kamen smutnje (što će reći – nesporazuma, razdora) u novinskim naslovima označavaju se još takse, zakoni, granice, carinski propisi, prekovremeni rad, imovina, novac, religija itd.

 

Literatura:

• Milan Šipka, Zašto se kaže, šesto izdanje, Novi Sad: Prometej, 2010