Dogodilo se – februar

 

  • 3. februar 1194. Nemački kralj Henrik VI oslobodio je, uz veliku otkupninu, engleskog kralja Ričarda I Plantageneta, koga je na povratku iz Trećeg krstaškog rata 1192. zarobio austrijski vojvoda Leopold.
  • 3. februar 1468. Umro je Johan Gutenberg, pronalazač tipografije. Prethodno se bavio brušenjem dragog kamenja i proizvodnjom ogledala. Njegov izum označio je ogroman prelom u istoriji civilizacije – omogućio je masovno štampanje knjiga. Prvi je došao na ideju da izliva slova od metala i od njih sastavlja redove; usavršio je štamparsku mašinu i osnovao štampariju u rodnom Majncu. Prva knjiga odštampana njegovom tehnologijom jeste Biblija (1455), a do danas je sačuvano oko četrdeset primeraka, celih ili delimično.
  • 19. februar 1473. Rođen je poljski naučnik Nikola Kopernik, tvorac heliocentričnog sistema, jedne od najvećih prekretnica u istoriji nauke. Kopernikovo učenje bilo je u suprotnosti sa crkvenom naukom o Zemlji kao središtu svemira, zbog čega su mnogi njegovi sledbenici stradali kao žrtve katoličke inkvizicije. Katolička crkva zabranila je 1616. sva dela koja su se zasnivala na njegovom učenju, a zabrana je skinuta 1757. godine.
  • 15. februar 1564. Rođen je italijanski astronom, fizičar i matematičar Galileo Galilei, čija su istraživanja postavila temelje modernoj mehanici i fizici. Pomoću teleskopa koji je sam konstruisao otkrio je četiri Jupiterova meseca (Io, Evropa, Ganimed, Kalisto), Saturnov prsten i pege na Suncu. Zalaganje za Kopernikov heliocentrični sistem dovelo ga je u sukob sa katoličkom crkvom, pa je njegov rad od 1616. bio pod nadzorom inkvizicije, a zabrana sa njegovih dela skinuta je 1757. godine.
  • 17. februar 1600. Italijanski filozof, astronom i matematičar Đordano Bruno spaljen je u Rimu kao jeretik, na osnovu presude katoličke inkvizicije.
  • 2. februar 1709. Škotski mornar Aleksander Selkirk izbavljen je sa pustog pacifičkog ostrva na koje je dospeo 1704, posle brodoloma. Njegova životna priča inspirisala je Danijela Defoa da napiše roman Robinzon Kruso.
  • 22. februar 1732. Rođen je američki državnik Džordž Vašington, prvi predsednik SAD (1789–1797), vojskovođa iz Američkog rata za nezavisnost.
  • 4. februar 1783. Velika Britanija je u Parizu potpisala sporazum o priznanju SAD, čime je okončan Američki rat za nezavisnost.
  • 4. februar 1789. Za prvog predsednika SAD izabran je Džordž Vašington. Iz politike se povukao 1797, odbivši da se po treći put kandiduje za šefa države.
  • 1. februar 1790. Prvi put je zasedao Vrhovni sud SAD, godinu dana pošto je osnovan.
  • 15. februar 1804. Zbor uglednih Srba u Orašcu doneo je odluku o dizanju Prvog srpskog ustanka, a za vođu je izabran Karađorđe Petrović.
  • 12. februar 1809. Rođen je engleski prirodnjak Čarls Robert Darvin, tvorac teorije evolucije. Tokom petogodišnje naučne ekspedicije brodom Bigl (1831–1836; to putovanje opisao je u svojoj knjizi Put prirodnjaka oko sveta) sakupio je naučni materijal na osnovu kojeg je zasnovao čuvenu teoriju o evoluciji živih bića. Na obalama Južne Amerike i ostrvima Tihog okeana proučavao je biološke formacije, biljke i životinje, i zaključio da su se organizmi postepeno menjali. Svoju teoriju evolucije Darvin je izložio u svom epohalnom delu Postanak vrsta putem prirodnog odabiranja (Poreklo vrsta, 1859).
  • 7. februar 1812. Rođen je Čarls Džon Hafem Dikens, rodonačelnik socijalnog romana, jedan od najznačajnijih i najčitanijih engleskih pisaca (Oliver TvistDejvid KoperfildVelika očekivanjaPikvikov klubStara prodavnica retkosti i dr.).
  • 26. februar 1815. Napoleon I Bonaparta napustio je ostrvo Elbu i sa malom grupom sledbenika krenuo u Pariz da povrati vlast. Osvajanjem Pariza počela je njegova druga vladavina, poznata kao „sto dana”, okončana u junu vojnim porazom kod Vaterloa u Belgiji.
  • 15. februar 1835. Donet je Sretenjski ustav, prvi ustav u srpskoj istoriji. Po uzoru na francuski i belgijski ustav, izradio ga je Dimitrije Davidović, poznati novinar i nacionalni radnik.
  • 23. februar 1836. Oko 4000 vojnika pod komandom predsednika Meksika generala Antonija Lopesa de Santa Ane počelo je opsadu tvrđave Alamo u Teksasu, koju je branilo 156 dobrovoljaca. Trinaest dana kasnije Meksikanci su zauzeli Alamo, a tokom opsade poginulo je svih 156 Teksašana, među kojima i legendarni Dejvi Kroket, američki nacionalni junak i član Kongresa SAD.
  • 5. februar 1840. Rođen je škotski pronalazač Džon Bojd Danlop, koji je 1887. izumeo pneumatsku gumu. Izum je komercijalizovao 1890, u prvo vreme proizvodeći gume za bicikle, a kasnije i za automobile.
  • 26. februar 1846. Rođen je Bufalo Bil, legendarna ličnost istorije Amerike u vreme osvajanja prostranstava na zapadu današnjih SAD. Rođen je kao Vilijam Frederik Kodi, a nadimak je stekao kao vešt lovac na bizone. U poznijim godinama obilazio je svet u sklopu jednog cirkusa prikazujući svoje neobične veštine. Sa svojim cirkusom gostovao je i u tadašnjoj Kraljevini Srbiji.
  • 8. februar 1861. Južne države SAD odvojile su se od Unije i osnovale Konfederaciju Država Amerike, sa Džefersonom Dejvisom kao predsednikom, što je dovelo do Američkog građanskog rata.
  • 18. februar 1861. Prva skupština ujedinjene Italije proglasila je za kralja Italije Vitoria Emanuela II Savojskog, koji je do tada vladao Pijemontom (Savojom) i Sardinijom, takođe u svojstvu kralja. Italija je proglašena kraljevinom 17. marta iste godine.
  • 17. februar 1864. Južnjačka podmornica Hanli je, u Američkom građanskom ratu, u Čarlstonu potopila torpedom severnjački brod Hustanik, što se smatra prvim uspešnim napadom podmornice na ratni brod u istoriji pomorskog ratovanja.
  • 24. februar 1868. Kongres SAD je, prvi put u svojoj istoriji, pokrenuo postupak impičmenta (opoziva) predsednika Endrjua Džonsona, zbog optužbe za kršenje Ustava. Kongres je izglasao njegov opoziv, ali Senat nije odobrio tu odluku, pa je Džonson ostao na položaju predsednika do kraja mandata.
  • 25. februar 1873. Rođen je italijanski operski pevač Enriko Karuzo, jedan od najvećih tenora u istoriji opere, proslavljeni izvođač dela Verdija i Pučinija i italijanskih kancona. Jedan je od prvih pevača koji je snimio gramofonsku ploču.
  • 7. februar 1878. Umro je papa italijanskog porekla Pije IX, čiji je pontifikat trajao 31 godinu i 236 dana (1846–1878), najduže u istoriji rimokatoličke crkve.
  • 24. februar 1887. Pariz i Brisel postali su prve dve prestonice povezane telefonskom vezom.
  • 1. februar 1893. Tomas Edison je u Nju Džerziju otvorio prvi filmski studio na svetu.
  • 10. februar 1898. Rođen je nemački pisac Bertolt Breht, jedan od najvećih dramskih autora i teoretičara pozorišta XX veka.
  • 23. februar 1898. Francuski pisac Emil Zola uhapšen je zbog objavljivanja otvorenog pisma predsedniku Francuske, pod naslovom Optužujem, u kojem je francusku vladu optužio za antisemitizam i montirani proces protiv kapetana Alfreda Drajfusa, oficira optuženog za izdaju.
  • 22. februar 1900. Rođen je španski filmski stvaralac Luis Bunjuel, jedan od najvećih reditelja u svetskoj kinematografiji, poznat po nadrealističkim filmskim ostvarenjima (Andaluzijski pas, ViridijanaLepotica danaDiskretni šarm buržoazije i dr.).
  • 27. februar 1900. U Britaniji je osnovana Laburistička partija, sa Remzijem Mekdonaldom kao sekretarom.
  • 28. februar 1901. Rođen je američki hemičar Lajnus Karl Poling, dobitnik Nobelove nagrade za hemiju 1954. i Nobelove nagrade za mir 1962. godine. Pored njega, još troje ljudi dobilo je po dve Nobelove nagrade (Marija Sklodovska-Kiri, Džon Bardin i Frederik Senger), ali je Poling jedini samostalno dobio obe nagrade.
  • 26. februar 1915. Nemci su u Prvom svetskom ratu u borbi protiv Francuza kod Malankura prvi put u istoriji ratovanja upotrebili bacače plamena.
  • 5. februar 1917. Usvajanjem novog ustava Meksiko je postao federalna republika sa 28 saveznih država.
  • 11. februar 1929. Sporazumom u Luteranu između Musolinijeve Italije i Svete stolice stvorena je nezavisna papska država Vatikan, čime je rešeno takozvano rimsko pitanje – spor italijanske države i Svete stolice nastao 1870. posle priključenja Italiji Papske države i grada Rima. Vatikan se nalazi u središtu Rima, ograđen je zidinama i zauzima 44 hektara.
  • 26. februar 1936. Adolf Hitler je u Saksoniji otvorio prvu fabriku za proizvodnju „narodnog vozila” – Folksvagen.
  • 16. februar 1937. Patentiran je najlon. Taj izum plod je rada hemičara Volasa Hjuma Karotersa i njegovog istraživačkog tima iz kompanije DuPont u SAD.
  • 1. februar 1946. Norveški diplomata Trigve Li izabran je za prvog generalnog sekretara Ujedinjenih nacija.
  • 21. februar 1947. Polaroid, prvi instant fotografski aparat, prikazao je u Njujorku njegov pronalazač Edvin Herbert Lend.
  • 27. februar 1952. Održana je prva sednica Ujedinjenih nacija u novom stalnom sedištu svetske organizacije u Njujorku.
  • 20. februar 1962. Posle uspešnih podorbitalnih letova sa ljudskom posadom, SAD su u orbitu oko Zemlje lansirale vasionski brod „Merkjuri-atlas 6”, kojim je prvi američki astronaut Džon Glen tri puta obleteo Zemlju. Let je trajao 4 sata, 55 minuta i 23 sekunde.
  • 8. februar 1984. Na stadionu Koševo u Sarajevu otvorene su Četrnaeste zimske olimpijske igre. Na prvim olimpijskim igrama održanim u Jugoslaviji učestvovali su sportisti iz 49 država, najveći broj u istoriji zimskih olimpijskih igara.
  • 18. februar 2002. Prelaskom na evro u Francuskoj je prestao da važi franak, koji je 641 godinu bio nacionalna valuta.