Međunarodna svemirska stanica

 

Međunarodna svemirska stanica (International Space Station) jeste svemirska stanica koju su u niskoj Zemljinoj orbiti sastavile uglavnom SAD i Rusija, uz pomoć multinacionalnog konzorcijuma. Taj projekat, koji je započeo zalaganjem Amerike, bio je dugo odlagan zbog finansijskih i tehničkih problema. Prvobitno nazvana „Sloboda” osamdesetih godina XX veka, preuređena je tokom devedesetih da bi se smanjili troškovi i proširilo međunarodno učestvovanje, pa je u tom periodu promenila i ime. Orbitalno konstruisanje započelo je krajem 1988. lansiranjem ruskog kontrolnog modula i vezivne letelice izrađene u Americi, a u orbiti su ih povezali astronauti iz spejs-šatla. Sredinom 2000. godine dodati su stambeni i kontrolni modul, a 2. novembra 2000. Međunarodna svemirska stanica primila je svoju prvu stalnu posadu, koja se sastojala od dva Rusa i jednog Amerikanca. Stanici su posle toga pripojeni i drugi elementi, pošto su za ostvarivanje konačnog plana bile potrebne dobro opremljene laboratorije i staništa izukrštana dugim skelama, koje su podupirale četiri velika uređaja za solarnu energiju. Od oktobra 2018. u stanici se nalazi pedeset sedma ekspedicija, koja ima pet članova (maksimalan kapacitet stanice je šest članova).

 

mss slika

 

Pored SAD i Rusije, u konstruisanju Međunarodne svemirske stanice učestvovalo je još najmanje četrnaest zemalja, uključujući Kanadu, Japan, Brazil i jedanaest članica Evropske svemirske agencije. Veliki deo početnog posla na stanici usmeren je na dugoročno istraživanje života u takvim uslovima i na naučna istraživanja materijala u bestežinskom okruženju. Očekuje se da ona posluži kao osnova za čovekovo delovanje u Zemljinoj orbiti najmanje tokom prve četvrtine XXI veka (planirano je da stanica bude korišćena barem do 2024. godine).

Međunarodna svemirska stanica se nalazi u niskoj Zemljinoj orbiti, na visini od 330 do 430 km. Stvarna visina se menja oko 2 km mesečno pošto otpor atmosfere snižava orbitu (stanica dnevno gubi od 65 do 100 metara u visini), zbog čega se povremeno vrši korekcija (podizanje) orbite. Orbitalna brzina stanice je 27576 km∕h, a vreme za koje ona napravi jednu orbitu oko Zemlje iznosi 92,68 minuta. Stanica dnevno napravi 15,54 orbite, a do sada je napravila oko 114 000 orbita.