Retrogradno kretanje

 

Retrogradno kretanje je stvarno ili prividno kretanje tela u smeru suprotnom preovlađujućem smeru kretanja (direktnom ili progradnom) ostalih tela u sistemu. Većina tela u Sunčevom sistemu kreće se na isti način, tj. u istom smeru. Sve planete, gledano iz tačke iznad Zemljinog severnog pola, kreću se oko Sunca u smeru suprotnom od smera kretanja kazaljke na časovniku, tj. u direktnom smeru. Takođe, većina planeta se obrće oko svoje ose u direktnom smeru. Isto važi i za revoluciju i rotaciju većine prirodnih satelita. Na osnovu posmatranja i dosadašnjih istraživanja zaključeno je da je retrogradno kretanje prividna promena smera kretanja planete kroz zvezde, do koje dolazi u svakom sinodičkom periodu (vreme koje je potrebno telu u Sunčevom sistemu da se vrati na isti ili približan položaj u odnosu na Sunce, a iz perspektive posmatrača na Zemlji) i koja traje po nekoliko meseci. To se nije uklapalo u geocentrični model svemira, ali se u okviru heliocentričnog modela moglo logično objasniti prividom kretanja do kojeg dolazi kad Zemlja, na svojoj putanji oko Sunca, prođe pored neke planete.

Usled kretanja Zemlje i ostalih planeta, sve planete, kad se njihovo kretanje posmatra sa Zemlje, na nebu prave petlju, tj. jedan deo vremena se kreću retrogradno. Kad Zemlja prestiže spoljašnju planetu, na primer Mars, ona promeni smer kretanja na nebeskoj sferi, i privremeno se kreće retrogradno (slika 1).

 

retrogradno kretanje slika

 

Danas je poznato da se revolucija i rotacija gotovo svih tela u Sunčevom sistemu vrše u istom smeru, suprotnom od smera kretanja kazaljke na časovniku. Do tog usklađivanja smerova verovatno je došlo tokom nastanka solarne magline (oblak gasova iz kojeg su, prema nebularnoj hipotezi o poreklu Sunčevog sistema, Sunce i planete nastali kondenzacijom). Relativno retka tela čiji je smer kretanja isti kao smer kretanja kazaljke na časovniku smatraju se retrogradnim. Venera, Uran i Pluton imaju rotaciju u smeru kretanja kazaljke na časovniku. Nekoliko manjih prirodnih satelita obilazi oko matičnih planeta takođe u smeru kretanja kazaljke na časovniku. Retrogradno kretanje se može naći i među kometama i asteroidima.