Mesjeov katalog

 

Šarl Mesje, francuski astronom iz XVIII veka, prvi je sastavio katalog nebeskih maglina, kako su se tada zajedničkim imenom nazivali svi nezvezdani objekti. Mesje je, zapravo, tražio komete, a razne magline bile su mu samo smetnja. Da bi pomogao sebi i drugim astronomima, sastavio je listu „lažnih kometa”, tj. kometolikih, magličastih objekata koji kroz teleskop izgledaju kao komete, a to nisu. Na tu ideju došao je 1758. godine, nakon što je, 28. avgusta, u sazvežđu Bika otkrio svetlu kometoliku mrlju. Kada se kasnije ispostavilo da se ne radi o kometi, odlučio je da popiše slične objekte, kako oni ne bi zbunjivali lovce na komete. Taj prvi objekat koji je ličio na kometu u Mesjeovom katalogu dobio je oznaku M1 – to je Rak maglina, ostatak eksplozije supernove iz 1054. godine. Prvo izdanje tog kataloga pojavilo se 1771. godine i sadržalo je 45 objekata. Ostali objekti dodavani su kako su otkrivani, u narednim izdanjima. Poslednje izdanje kataloga koje je Mesje štampao imalo je 103 objekta, a do 1966. dodato je još 7 objekata, tako da je taj katalog sadržao konačnih 110 objekata.

Objekti se u katalogu obeležavaju velikim slovom M, iza kojeg je redni broj objekta. Na primer, galaksija Andromeda ima oznaku M31, Orionova maglina – M42, Plejade (Vlašići) – M45. U katalogu se nalaze sve vrste objekata dubokog svemira: galaksije, otvorena zvezdana jata, zatvorena zvezdana jata, razne magline, ostaci supernova. Iako je star preko dva veka, Mesjeov katalog se i danas upotrebljava zato što sadrži veliku većinu difuznih objekata vidljivih sa umerenih geografskih širina (oko 45°) severne polulopte. Krajem marta i početkom aprila moguće je u jednoj noći videti sve Mesjeove objekte.

U doba Mesjea smatralo se da se svi ti objekti nalaze u našoj galaksiji i svi oni su nazivani magline. Danas su ti objekti podeljeni u nekoliko grupa:

1) planetarne magline – M27, M57, M76, M97;

2) difuzne magline – M8, M17, M20, M42, M43, M78;

3) galaksije – spiralne (M31, M33, M51, M58, M61, M63, M64, M65, M66, M74, M77, M81, M83, M88, M90, M91, M94, M95, M96, M98, M99, M100, M101, M104, M106, M108, M109), sočivaste (M84, M85, M86, M102), eliptične (M32, M49, M59, M60, M87, M89, M105, M110), nepravilne (M82);

4) zbijena jata – M2, M3, M4, M5, M9, M10, M12, M13, M14, M15, M19, M22, M28, M30, M53, M54, M55, M56, M62, M68, M69, M70, M71, M72, M75, M79, M80, M92, M107;

5) otvorena jata – M6, M7, M11, M16, M18, M21, M23, M25, M26, M29, M34, M35, M36, M37, M38, M39, M41, M44, M45, M46, M47, M48, M50, M52, M67, M93, M103;

6) ostali objekti – M1, M24, M40, M73.