Supstanca i fizička tela

 

Materija je zajednički naziv za sve ono što čini prirodu – priroda je izgrađena od materije. Osnovne osobine materije su da se neprestano kreće, da se ne može uništiti i ni iz čega stvoriti, već da samo prelazi iz jednog oblika u drugi, na primer: kruženje vode u prirodi, topljenje metala, sagorevanje uglja. Dakle, materija uvek postoji u prostoru (zauzima deo prostora), vremenu (svako telo se s vremenom menja, ali njegovo osnovno svojstvo ostaje isto) i kretanju (svako telo se sastoji od sitnih čestica koje se ne mogu videti golim okom, ali su u neprestanom kretanju).

Dva osnovna oblika postojanja materije su:

1) supstanca (fizičko telo),

2) fizičko polje (energija).

Svuda oko nas se nalaze mnogobrojna tela (npr. automobil, olovka, knjiga), koja se razlikuju ne samo po obliku i veličini, već i prema tome od čega se sastoje. Ono od čega se telo sastoji naziva se supstanca, na primer: drvo, metal, plastika, staklo. Osim što zauzimaju prostor, zajedničko svojstvo svih tela je da su građena od jedne supstance ili više različitih supstanci. Tako je, na primer, knjiga napravljena samo od papira, školska klupa od drveta i metala, a automobil od metala, plastike, drveta, gume. Pošto su od jedne iste supstance napravljena mnoga tela, može se zaključiti da u prirodi postoji veći broj tela nego supstanci.

U prirodi često dolazi do međusobnog dejstva tela. Ta dejstva, kao i promene koje tom prilikom nastaju na telima, nazivaju se prirodne pojave. Za vreme međusobnog dejstva, tela mogu biti:

1) u neposrednom dodiru (npr. udar lopte u zid),

2) na malim rastojanjima (npr. privlačenje magneta, elektricitet),

3) na velikim rastojanjima (npr. gravitacija – Zemlja/Mesec, Sunce/Zemlja).

Ako tela za vreme međusobnog dejstva nisu u neposrednom dodiru, onda se dejstvo ostvaruje pomoću fizičkog polja, na primer: magnetno, električno ili gravitaciono polje. Fizičko polje se nalazi oko svakog tela.

 

Agregatna stanja

Fizika kao nauka proučava osnovne osobine materije, njenu građu, kao i promene oblika u kojima materija može da se javi. Zajedničko svojstvo svih tela je da zauzimaju određen prostor. Tela se u prirodi mogu naći u tri agregatna stanja, prema kojima su svrstana u tri grupe:

1) čvrsta tela – imaju stalan oblik i zapreminu bez obzira na to gde se nalaze;

2) tečna tela – imaju stalnu zapreminu i poprimaju oblik posude u kojoj se nalaze; u malim količinama imaju oblik kapljica;

3) gasovita tela – menjaju i oblik i zapreminu, i imaju osobinu da se šire u sav raspoloživi prostor (poprimaju oblik posude u kojoj se nalaze); gasovi su uglavnom providni (nemaju boju) i ne mogu se opipati.

Voda je jedina supstanca koja se u prirodi nalazi čista u sva tri agregatna stanja.