Zašto nastaju pomračenja?

 

Pomračenje je pojava kad su Sunce ili Mesec zaklonjeni ili se nalaze u senci. Pomračenje Sunca događa se kad Mesec prolazi između Zemlje i Sunca, zaklanjajući Sunce delimično ili potpuno. Pomračenje Meseca događa se kad on prolazi sa suprotne strane Zemlje u odnosu na Sunce, a Zemlja na njega baca senku, kao veliko drvo na tlo. Pomračenja nastaju jer nebeska tela stalno menjaju položaj. Mesec se kreće oko Zemlje kao što se Zemlja kreće oko Sunca. Kad se Mesec, Zemlja i Sunce nalaze na istoj liniji, dolazi do pomračenja. Krećući se po orbiti oko Zemlje, Mesec prolazi najpre iznad, a zatim ispod zamišljene linije koja povezuje Zemlju i Sunce. Zbog ovoga, kao i zbog drugih odstupanja u Mesečevoj orbiti, ova tri tela se na istoj pravoj liniji poređaju jednom godišnje ili ređe.

Pomračenje Sunca vidimo kad Mesec klizeći preko neba zakloni Sunčev disk. Postoje tri vrste pomračenja Sunca: potpuno, prstenasto i delimično. Ukoliko je prekriven samo deo Sunca, to je delimično pomračenje: Sunčeva površina nije potpuno skrivena, a dan se na nekoliko minuta malo smrači. Ali ako Mesec prođe baš ispred Sunca, on prekrije ceo Sunčev disk. To je potpuno pomračenje. Potpuna pomračenja Sunca su najređa i najdramatičnija. Sa nestajanjem Sunca temperatura se spušta i vazduh se veoma brzo hladi, a nebo tamni i na njemu se pojavljuju zvezde. Uskoro, od Sunca ostane samo daleki tanki prsten svetlosti koji lebdi u tami, deo sjajne korone od gasova koji okružuju Sunce.

Pomračenje Meseca dešava se kad Zemlja direktno prođe između punog Meseca i Sunca, pa njena senka padne na Mesečevu površinu. Postoje tri vrste pomračenja Meseca: potpuno, delimično i u polusenci. Da nema Zemljine atmosfere, Mesec bi prilikom svakog pomračenja bio potpuno nevidljiv, što se nikad ne dešava. Karakteristična crvenkasta boja potpuno pomračenog Meseca nastaje usled prelamanja Sunčeve svetlosti u Zemljinoj atmosferi. S druge strane, tokom delimičnog pomračenja deo Meseca zalazi u senku, dok je ostatak u polusenci, spoljašnjoj svetloj zoni.

*Zanimljivost: iako je prečnik Meseca 400,77 puta manji od Sunčevog, Mesec je dovoljno blizu Zemlje da bi njegova prividna veličina bila jednaka Sunčevoj (srednja udaljenost Meseca od Zemlje je 389,17 puta manja od srednje udaljenosti Sunca od Zemlje). Potpuno pomračenje Sunca je moguće upravo zbog ove neverovatne podudarnosti.